“Regels bestaan niet. In deze masterclass ga ik ze dus ook niet opleggen. Wel zal ik vertellen hoe ik mijn programma’s maak en hoe ze binnen de BBC gemaakt worden.” De kopjes en koekjes die eerder nog rinkelden en knisperden maken geen geluid meer. De oren van alle aanwezige programmamakers in het Santbergen Instituut zijn gespitst. Volgens Peacock bestaat er geen verschil tussen het maken van een documentaire van 3 minuten, eentje van een half uur of één van een uur. “Denk niet in woorden maar in muziek en ga niet voor ideeën maar voor mensen. Geef dimensie aan je verhaal door aandacht te besteden aan alle zintuigen en gebruik metaforen om je uit te drukken.”

Het klinkt misschien logisch, maar vaak gebeurt het dat je vol enthousiasme op pad gaat, om terug te komen met materiaal waarvan je maar lastig een geheel kunt maken. Peacock raadt je aan om voor iedere reportage een checklist af te werken. Idealiter trek je hier een halve dag voor uit, in alle andere gevallen is tien minuten beter dan helemaal niet. “Kies voor één verhaal. Alleen als er een duidelijke parallel bestaat tussen twee verhalen, kun je van deze regel afwijken.” Dat klinkt logisch. Toch bestaat al in dit stadium een grote valkuil: “Een onderwerp is niet een verhaal. En een goed verhaal heeft een onderliggend thema.” Het eerste fragment werd ingezet en tot mijn grote verrassing was dat de Holland Doc Radio ‘De flat van mijn opa’ van Floris Alberse. “Dit verhaal gaat over de opa van Floris die zich niet langer thuis voelt in zijn eigen stad door alle buitenlanders. Het onderliggende verhaal is dat aan racisme geen touw valt vast te knopen en dat iemand met racistische ideeën niet een slecht mens hoeft te zijn.”

Terug naar de checklist. “Je hebt een kern nodig. Een karakter, een plek of een instituut. Vindt deze perfecte persoon, plek of instituut en blijf daar dicht bij.” Wanneer je de persoon, de plek of het instituut gevonden hebt wordt het tijd om na te denken over je aanpak en de rol die je in de documentaire zult hebben, geeft Peacock aan: “Ben ik de alleswetende verteller? Een kind op een zoektocht? Een fan? Een sceptisch persoon? Een expert?” Ook over de textuur en vorm van je reportage zul je van tevoren na moeten denken. “Ga je gebruik maken van archiefmateriaal? Wil je muziek toevoegen of richt je je alleen op de geluiden op straat en de interviews die je afneemt?” En, niet minder belangrijk dan alle voorgaande overdenkingen: “Geef de documentaire al een structuur voordat je op pad gaat.”

Zodra je je materiaal hebt opgenomen wordt het tijd om het geheel te structureren. “ Denk in verhalen, denk in sprookjes. Wie is je protagonist? Wie is je antagonist? Welke ontwikkeling maakt je hoofdpersoon door? Wat is de crisis? Waar ligt de frictie? ” Uiteindelijk is de structuur van een verhaal volgens Peacock terug te brengen tot drie woorden: bang, bump, bang. Wat zoveel betekent als: begin met een crisis, zorg halverwege of op tweederde van je verhaal voor een omwenteling en eindig net zo krachtig als dat je begon. Op kleinere schaal werkt dit ook: “Doe iets nieuws, iedere drie tot vier minuten. Wanneer je dat niet doet raak je je publiek kwijt. Bang. Bump. Bang.”

“Vergeet niet: mensen herinneren het begin net zo goed als het einde” zijn woorden die ervoor zorgen dat ik met enige vrees en ongezonde druk dit artikel probeer af te ronden. “Beiden moeten even krachtig zijn,” drukte Peacock alle deelnemers van de masterclass meerdere malen op het hart. Of mij dat met dit artikel gelukt is weet ik niet; stiekem hoop ik dat de informatie tussen het begin en einde van dit verhaal ook bij zal blijven.

Bron: Holland Doc